In een natuurinclusief gebouw mogen verblijfplaatsen voor vogels niet ontbreken. Holenbroeders zoals huismus en gierzwaluw zijn voor hun nest afhankelijk van gaten en kieren in gebouwen. Omdat moderne gebouwen goed worden afgedicht, is vervangende woonruimte voor deze soorten noodzakelijk. Dat kan in de vorm van neststenen of ingebouwde ruimten in de spouw of de dakrand.
Maar hoe zit dat met het onderhoud van deze verblijfruimten? Moeten ze jaarlijks worden schoongemaakt, zoals wordt geadviseerd voor vogelhuisjes? “Nee”, zegt woordvoerder Timo Roeke van Vogelbescherming Nederland, “deze verblijven hebben geen onderhoud nodig.” Dat heeft deels te maken met de nestgewoonten van de holenbroeders: “De gierzwaluw maakt eigenlijk geen nest, hij gebruikt hooguit wat pluisjes en takjes. En de huismus maakt juist graag gebruik van oude nesten, die hij aanvult met wat mos en veertjes. Dat bespaart hem veel energie, die hij weer aan andere dingen kan besteden.”
Hygiëne
Voor de hygiëne is schoonmaken niet nodig; dat doet de natuur zelf, legt Roeke uit: “Er blijft wel eens een dood kuiken of een ei achter in het nest, maar die vergaan in de winter. Eventuele botjes worden soms gebruikt en anders naar buiten gegooid. Ook poep vergaat. En bij de gierzwaluw en huismus heb je geen last van uitwerpselen in het nest; zij brengen de poepzakjes van de jongen weg.” Alleen bij de spreeuw – ook een holenbroeder – zijn wel poepresten onder het nest te vinden. Om die op te vangen wordt wel eens een plankje onder het nest bevestigd, maar dat is niet aan te bevelen. Roeke: “Eksters en kauwen gebruiken die als voederplankje, waarop ze gaan wachten tot de jongen naar buiten komen.”
Ook voor de levensduur van de verblijven is onderhoud niet nodig: ze zijn vervaardigd van duurzame materialen zoals houtbeton, die net zo lang meegaan als het gebouw zelf. Kortom: “Je hoeft de verblijven alleen in te tekenen en in te bouwen, daarna hoef je er niets meer mee te doen.”
Tekst: Mariël Verburg, Vogelbescherming Nederland, 5 juni 2026
Beeld: Wouter van der Sar (banner), Marc Guyt (gierzwaluw)
15 jaar geleden werd de eerste huiszwaluwtil in Nederland geplaatst, inmiddels staan er ruim 270. Onderzoek van Vogelbescherming Nederland en Sovon laat zien dat een til vooral een goed alternatief is als bestaande nestplaatsen verdwijnen.
Vivara Pro ontwikkelt voor de professionele markt specialistische natuurbeschermingsproducten, afgestemd op de Nederlandse bouwmaten.
Op dinsdag 12 en woensdag 13 juni gaat Vogelbescherming graag met u in gesprek op de Provada. Aan de hand van de gids Natuurinclusief Bouwen geven we u graag tips waar zowel mens als natuur bij gebaat zijn. U vindt ons dinsdag op de stand van Ballast Nedam en woensdag op de stand van Vesteda.
Een rietkraag maaien, bomen snoeien of een klimop verwijderen voor werkzaamheden? Let op: er kunnen vogelnesten zitten die wettelijk beschermd zijn. Hoe ga je daarmee om?