×
home architectenbureau woningcorporatie gemeente projectontwikkelaar inspiratie downloads award

“Ruimte voor natuur moet de standaard zijn”

image
Natuurinclusieve nieuwbouw mag intussen dan sexy zijn, de grootste uitdaging ligt bij renovatie, zegt Sicco Jansen. Want wat doe je dan met de vogels en vleermuizen die al in een gebouw wonen? Voor renovatieproject Dakenstroom ontwikkelde Jansens bedrijf Unitura een dak dat ruimte biedt voor de natuur. Hiermee werd Dakenstroom winnaar van de Award Natuurinclusief Bouwen en Ontwerpen 2021.

Waarom is natuurinclusief renoveren zo belangrijk?
“De natuur staat onder druk in Nederland. In de stad zie je op sommige plekken dat het nog wel goed gaat. Want eigenlijk werd er tot de jaren zeventig best natuurinclusief gebouwd, al was dat vaak niet zo bedoeld, maar de huizen hadden voldoende openingen voor dieren. Nu moeten alle huizen verduurzaamd worden – met goede redenen – dus gaan we van die gatenkazen strakke dozen maken. De vogels en vleermuizen hebben daar last van. De gaten waar zij nesten bouwen, gaan wij dicht maken.”

“Natuurinclusief renoveren is voor mij dan ook in de eerste plaats compensatie: we verzinnen oplossingen om de dieren die al aanwezig waren toch een plek te geven. Als je dat niet doet, gaat het met veel soorten bergafwaarts. En als je functies combineert, heeft het meer voordelen dan soortenrijkdom: het zorgt voor waterberging en een prettig leefklimaat.”

Hoe hebben jullie dat bij Dakenstroom concreet opgelost?
“Dakenstroom is een groot renovatieproject in een best wel lastig bouwtype: rijtjeshuizen. Het is begonnen als een zonnestroomproject. Maar de initiatiefnemer, corporatie Casade, was gebrand op bescherming van de aanwezige diersoorten. Ze hebben een plan laten opstellen door Arcadis hoe je om kunt gaan met soorten die in je woningen zitten. Arcadis heeft bepaald hoeveel nestplekken er voor welke soorten idealiter in zo’n huis moeten zitten; dat werd een van de uitgangspunten in het ontwerp.”

“Er moest een heel nieuw dak ontworpen worden dat ruimte gaf aan de installaties voor zonnepanelen, isolatie, waterberging en diersoorten; alles moest in het dak worden opgelost. Unitura heeft daarvoor de ecologische voorzieningen ontworpen. We hebben bijvoorbeeld opgedikte dakranden ontwikkeld met een holle ruimte waarin prefab nestkasten geplaatst kunnen worden. Voor de langsgevels maakten we kasten voor de huismus en de gierzwaluw. Voor de kopgevels hebben we vleermuiskasten ontwikkeld die verschillende soorten vleermuizen kunnen huisvesten zoals de dwergvleermuis, de laatvlieger en de grootoor.”

123 PIX Unitura 231

Vleermuiskasten zijn bij Dakenstroom standaard verwerkt in de dakrand.

De jury prees ook de opschaalbaarheid van het project
“Dit dak kun je in principe overal toepassen. Je zou duizend huizen per jaar van zo’n dak kunnen voorzien. Maar: er schuilt ook een gevaar in seriematig werken. Als je overal dezelfde oplossing toepast, bied je geen keuze voor de soorten. De natuur laat zich niet in een malletje drukken, je moet ruimte bieden voor variatie.”

Waarom bouwt niet iedereen natuurinclusief?
“Gelukkig is er steeds meer aandacht voor het thema. De meeste mensen willen echt wel bijdragen. Als het misgaat, komt dat vaak door gebrek aan kennis. Dan wordt de ecoloog er bijvoorbeeld pas bijgehaald als het ontwerp al klaar is, vanwege de vergunning. Dan worden er nog een paar nestkastjes toegevoegd aan het gebouw.”

“Mijn advies is: vraag de ecoloog erbij tijdens het ontwerp en ga gezamenlijk schetsen en een plan maken. Neem als uitgangspunt het aantal voorzieningen dat je in het project wilt hebben, of de functies voor diersoorten. Als je met die gedachte naar het ontwerp kijkt, wordt natuurinclusiviteit geïntegreerd in het ontwerp. Dakenstroom is wat dat betreft een voorbeeldproject. Het is zo rijk aan voorzieningen in een best lastig bouwtype. De corporatie heeft echt z’n nek uitgestoken.”

“Voor mij is natuurinclusief bouwen niet iets bijzonders; het is het minimale dat je zou moeten doen. En ja, het kost iets meer geld, maar dat geldt voor alle kwaliteit die je toevoegt. Je kunt een trapleuning ook wegbezuinigen maar dat doen we niet, dat is een ondergrens die we hanteren. Zo zou het ook moeten zijn met ruimte voor de natuur; dat zou, zeker bij renovaties, de standaard moeten zijn.”



Door: Mariël Verburg, Vogelbescherming Nederland, 28 oktober 2021
Beeld Dakenstroom: Unitura

Lees meer

image

Dakenstroom winnaar Award Natuurinclusief bouwen & Ontwerpen

De Award Natuurinclusief bouwen & Ontwerpen van Vogelbescherming Nederland en Zoogdiervereniging is dit jaar gewonnen door het project Dakenstroom in Kaatsheuvel. De jury was vooral onder de indruk van de haalbaarheid van dit project.

image

Genomineerden Award Natuurinclusief Bouwen en Ontwerpen bekend!

Welke bouwer, ontwerper of ontwikkelaar brengt met zijn project het meeste leven in de stad? Acht inspirerende projecten dingen mee naar de Award Natuurinclusief Bouwen en Ontwerpen van Vogelbescherming Nederland en Zoogdiervereniging.

image

Natuurinclusief bouwen? Deze video vertelt je hoe!

Natuurinclusief bouwen en ontwerpen is makkelijker dan je denkt. Vogelbescherming Nederland, de Zoogdiervereniging en provincie Noord-Brabant ontwikkelden een nieuwe praktische video om het je te laten zien.

image

“Nederland is toe aan een grand plan”

De waternood in Limburg was in juli voor velen een wake-up-call dat een natuurinclusieve revolutie nodig is. Maar de realiteit is weerbarstig. Als jurylid van de Award Natuurinclusief Bouwen & Ontwerpen hoopt Nico Tillie op inzendingen die de wereld sneller zullen veranderen.

Alle van nature in het wild levende vogels en vleermuizen zijn strikt beschermd. Voor aanvang van bouw- en renovatiewerkzaamheden is het van belang rekening te houden met de wettelijke vereisten die voortvloeien uit de Wet natuurbescherming.